Ograniczenie cukru w pierwszych 1000 dniach życia zmniejsza ryzyko demencji o jedną czwartą
Jiazhen Zheng z Hong Kong University of Science and Technology wraz ze współpracownikami przeanalizował dane biomedyczne blisko 65 tysięcy uczestników brytyjskiego UK Biobanku, skupiając się na osobach urodzonych w latach 1951–1956. Kluczowym elementem badania był moment zniesienia w Wielkiej Brytanii powojennych ograniczeń w sprzedaży cukru i słodyczy, co nastąpiło we wrześniu 1953 roku. To historyczne wydarzenie posłużyło jako naturalny eksperyment, pozwalający zestawić losy dzieci poczętych w okresie niedoboru z tymi, które od pierwszych dni życia miały dostęp do nielimitowanych ilości produktów słodzonych.
Wyniki opublikowane w prestiżowym periodyku „Neurology” wskazują na bezpośrednią korelację między niską ekspozycją na cukier w tak zwanym oknie pierwszych 1000 dni życia a odpornością mózgu na starzenie. W okresie racjonowania przeciętne spożycie cukru wynosiło około 41 gramów na dobę, co jest bliskie współczesnym zaleceniom zdrowotnym, podczas gdy po uwolnieniu rynku we wrześniu 1953 roku wzrosło ono niemal dwukrotnie, do poziomu 80 gramów. U osób, których dieta w okresie prenatalnym i w pierwszych dwóch latach życia była uboższa w cukier, ryzyko wystąpienia demencji w późnym wieku spadło o 21 procent. W przypadku choroby Alzheimera redukcja ta wyniosła od 23 do nawet 46 procent w zależności od długości trwania restrykcji dietetycznych. Pierwsze objawy neurodegeneracji pojawiały się u nich średnio o 2,5 do 2,8 roku później niż w grupie o wysokim spożyciu.
Badania obrazowe MRI ujawniły, że mózgi osób z grupy o niższym spożyciu cukru posiadały większą objętość istoty szarej i mniejszą skalę uszkodzeń istoty białej, będąc biologicznie młodszymi o blisko 0,4 roku. Mechanizm tego zjawiska naukowcy wiążą z programowaniem metabolicznym – wysoki poziom glukozy w okresie formowania się układu nerwowego może inicjować procesy zapalne i insulinooporność mózgową. Zespół badawczy wyliczył, że około 25 procent ochronnego efektu wynika z rzadszego występowania u tych osób nadciśnienia i cukrzycy typu 2 w wieku dorosłym. Najsilniejszy wpływ odnotowano przy ograniczeniu cukru w okresie postnatalnym, zwłaszcza po szóstym miesiącu życia, kiedy do diety dziecka wprowadzane są pokarmy stałe.
Obecnie badacze dążą do potwierdzenia tych zależności w innych grupach etnicznych oraz precyzyjnego opisania ścieżek molekularnych łączących wczesne odżywianie z kondycją neuronów siedem dekad później. Rezultaty prac zespołu Zhenga stanowią naukowe wsparcie dla restrykcyjnych norm dotyczących zawartości cukrów dodanych w żywności dla niemowląt oraz kampanii edukacyjnych skierowanych do rodziców, promujących ochronę mózgu już od poczęcia.
Źródła: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/42525901/, https://www.eurekalert.org/news-releases/1137707, https://www.neurology.org/doi/10.1212/WNL.0000000000218313, https://www.medpagetoday.com/neurology/dementia/122400, https://www.sciencenews.org/article/more-sugar-early-life-dementia-risk
