Japońska sonda MMX w drodze po próbki z księżyca Marsa
Misja JAXA ma dostarczyć na Ziemię materiał z Fobosa, co pozwoli wyjaśnić pochodzenie marsjańskich księżyców i wesprze przyszłą eksplorację załogową Czerwonej Planety.
20 października 2026 roku o godzinie 4:41 czasu lokalnego z Centrum Kosmicznego Tanegashima wystartowała rakieta H3-24L, wynosząc w przestrzeń kosmiczną sondę Martian Moons eXploration (MMX). Po 71 minutach lotu japońska konstrukcja pomyślnie oddzieliła się od górnego stopnia nośnego i weszła na trajektorię prowadzącą ku Marsowi. Zespół kierowany przez Yasuhiro Kawakatsu z Japońskiej Agencji Badań Kosmicznych (JAXA) potwierdził poprawność działania wszystkich systemów jednostki o masie startowej blisko 4500 kg, z czego dwie trzecie stanowi paliwo niezbędne do skomplikowanych manewrów w systemie Czerwonej Planety. To początek najbardziej ambitnej operacji typu sample return, jaką dotychczas podjęła Japonia we współpracy z partnerami z USA i Europy.
Sonda MMX to zaawansowany system składający się z trzech modułów: napędowego, eksploracyjnego oraz powrotnego. Po dotarciu do celu w sierpniu 2027 roku, urządzenie wejdzie na orbitę quasi-satelitarną (QSO) wokół Fobosa, co umożliwi prowadzenie precyzyjnych obserwacji z niewielkiej odległości. Głównym celem naukowym jest rozstrzygnięcie sporu o pochodzenie marsjańskich księżyców – naukowcy sprawdzają, czy są to przechwycone asteroidy, czy odłamki powstałe po potężnym uderzeniu w Marsa. Instrumenty takie jak spektrometr MIRS czy opracowany przez NASA detektor MEGANE przeanalizują skład mineralny i pierwiastkowy powierzchni. Kluczowym elementem misji jest 25-kilogramowy łazik Idefix, stworzony przez francuską agencję CNES i niemieckie DLR. Ze względu na znikomą grawitację Fobosa, masa pojazdu na jego powierzchni wyniesie zaledwie 15 gramów, co wymusza unikalny sposób poruszania się i kotwiczenia. Dane z łazika pomogą wybrać bezpieczne miejsce do lądowania samej sondy głównej.
Pobranie co najmniej 10 gramów regolitu odbędzie się przy użyciu dwóch niezależnych systemów: mechanicznej rdzeniarki wchodzącej na głębokość co najmniej 2 cm oraz pneumatycznego samplera P-Sampler, wykorzystującego podmuch azotu do uniesienia drobinek gruntu bezpośrednio do pojemnika. W 2030 roku, po zbadaniu drugiego księżyca – Deimosa, moduł powrotny opuści system Marsa. Kapsuła o średnicy 60 cm, wyposażona w osłonę termiczną, ma wylądować na poligonie Woomera w Australii w 2031 roku. Sukces misji nie tylko dostarczy unikalnych danych o migracji wody we wczesnym Układzie Słonecznym, ale także przygotuje grunt pod przyszłe misje załogowe, dla których Fobos może stać się naturalną bazą logistyczną i źródłem surowców. Materiał badawczy trafi do laboratoriów na całym świecie, przy czym 15 procent próbek zostanie przekazane agencji NASA do dalszych specjalistycznych analiz izotopowych.
Źródła: https://www.jaxa.jp/press/2026/10/20261021-1_j.html, https://www.isas.jaxa.jp/missions/spacecraft/current/mmx.html, https://www.mmx.jaxa.jp/en/mission/, https://cnes.fr/en/projects/mmx, https://www.esa.int/Science_Exploration/Space_Science/MMX_factsheet
Sonda MMX to zaawansowany system składający się z trzech modułów: napędowego, eksploracyjnego oraz powrotnego. Po dotarciu do celu w sierpniu 2027 roku, urządzenie wejdzie na orbitę quasi-satelitarną (QSO) wokół Fobosa, co umożliwi prowadzenie precyzyjnych obserwacji z niewielkiej odległości. Głównym celem naukowym jest rozstrzygnięcie sporu o pochodzenie marsjańskich księżyców – naukowcy sprawdzają, czy są to przechwycone asteroidy, czy odłamki powstałe po potężnym uderzeniu w Marsa. Instrumenty takie jak spektrometr MIRS czy opracowany przez NASA detektor MEGANE przeanalizują skład mineralny i pierwiastkowy powierzchni. Kluczowym elementem misji jest 25-kilogramowy łazik Idefix, stworzony przez francuską agencję CNES i niemieckie DLR. Ze względu na znikomą grawitację Fobosa, masa pojazdu na jego powierzchni wyniesie zaledwie 15 gramów, co wymusza unikalny sposób poruszania się i kotwiczenia. Dane z łazika pomogą wybrać bezpieczne miejsce do lądowania samej sondy głównej.
Pobranie co najmniej 10 gramów regolitu odbędzie się przy użyciu dwóch niezależnych systemów: mechanicznej rdzeniarki wchodzącej na głębokość co najmniej 2 cm oraz pneumatycznego samplera P-Sampler, wykorzystującego podmuch azotu do uniesienia drobinek gruntu bezpośrednio do pojemnika. W 2030 roku, po zbadaniu drugiego księżyca – Deimosa, moduł powrotny opuści system Marsa. Kapsuła o średnicy 60 cm, wyposażona w osłonę termiczną, ma wylądować na poligonie Woomera w Australii w 2031 roku. Sukces misji nie tylko dostarczy unikalnych danych o migracji wody we wczesnym Układzie Słonecznym, ale także przygotuje grunt pod przyszłe misje załogowe, dla których Fobos może stać się naturalną bazą logistyczną i źródłem surowców. Materiał badawczy trafi do laboratoriów na całym świecie, przy czym 15 procent próbek zostanie przekazane agencji NASA do dalszych specjalistycznych analiz izotopowych.
Źródła: https://www.jaxa.jp/press/2026/10/20261021-1_j.html, https://www.isas.jaxa.jp/missions/spacecraft/current/mmx.html, https://www.mmx.jaxa.jp/en/mission/, https://cnes.fr/en/projects/mmx, https://www.esa.int/Science_Exploration/Space_Science/MMX_factsheet
