Zostań w domu, zamów taniej!
Nie wychodź z domu i zamów online swoje ulubione pisma 20% taniej. Skorzystaj z kodu rabatowego: czytajwdomu

Gioachino Greco - legendarny szachista XVII wieku

Gioachino Greco - legendarny szachista XVII wieku
Początkujący szachiści wprowadzają szybko do gry hetmana, ruszają do huraganowego ataku na króla przeciwnika, korzystają z każdej nadarzającej się możliwości dania szacha, najczęściej nie zwracając szczególnej uwagi na obronę i plan gry. Ten styl trochę przypomina grę szachistów na początku XVII wieku. Najwybitniejszym szachistą tego okresu był Gioachino Greco, zwany także od miejsca urodzenia "Il Calabrese" ("Kalabryjczyk").
1. Pierwsze angielskie wydanie drukiem manuskryptów Gioachino Greco - The Royall (Royal) Game of Chess-Play, 1656.

Gioachino Greco urodził się ok. 1600 r. w Celico w Kalabrii (południowe Włochy). Powszechnie uznawany jest za najwybitniejszego gracza i teoretyka szachów siedemnastego wieku. W młodości pisał o szachach rękopisy, które często kopiował i sprzedawał możnym. Do dzisiaj przetrwały w Bibliotece Korsykańskiej w Rzymie trzy rękopisy "Traktatu o szlachetnej grze w szachy" (Trattato del nobilissimo gioco de scacchi). Książka ta cieszyła się ogromnym uznaniem i traktowana była przez szachistów jak biblia przez następne sto lat.

Greco znacznie przewyższał poziomem gry swoich przeciwników, więc w poszukiwaniu godnych siebie partnerów i protektorów ruszył w podróż po Europie. W jej trakcie nauczał gry w szachy i sprzedawał lub dawał swoim bogatym mecenasom kopie manuskryptu, dorobił się nawet znacznej fortuny. Po powrocie do Włoch wybrał się w daleką drogę do Ameryki, gdzie rozchorował się i zmarł w Indiach Zachodnich (obecnie Karaiby), w wieku zaledwie 34 lat.

2. Drugie angielskie wydanie manuskryptów Gioachino Greco, 1750.

Już po jego śmierci wydano drukiem w Anglii, w roku 1656, tłumaczenie manuskryptu Greco pod tytułem The Royall Game of Chesse-Play ("Królewska gra w szachy") (1). W wydaniu tym przez omyłkę przekręcono imię autora i zamiast Gioachino wydrukowano Biochimo. Tak więc w pierwszym wydaniu zamiast Gioachino Greco jako autor widnieje sławny Włoch Biochimo (…being the study of Biochimo, the famous Italian). W drugim angielskim wydaniu nazwisko autora zostało już poprawione (2).

W roku 1669 ukazało się tłumaczenie na język francuski (Le Jeu des Eschets; Traduit de l'Italien de Gioachino Greco Calabrois), a potem wyszły przekłady na języki: holenderski, niemiecki i inne. W 1809 r. we Lwowie ukazał się przekład hebrajski, dokonany przez Zewiego Uri Rubinsteina. Najwybitniejszy polski szachista Akiba Rubinstein najprawdopodobniej czerpał wiedzę teoretyczną właśnie z traktatu Greco.

3. Partia szachów w epoce Gioachino Greco.

W swoim dziele Kalabryjczyk przedstawił zapisy własnych partii szachowych, wszystkie wygrane z anonimowymi przeciwnikami. Najczęściej są to miniatury, czyli partie wygrane w debiucie, w kilku lub kilkunastu posunięciach. Niektórzy historycy szachów uważają, że chociaż podane są daty rozegrania partii, mogą to być w dużej części samodzielne analizy autora, a nie rzeczywiście rozegrane partie (3).

Nazwiskiem Greco nazwano szereg wariantów szachowych debiutów, takich jak obrona Greco (1.e4 e5 2.Sf3 Hf6), gambit Greco (1.e4 e5 2.Gc4 Sf6 3.f5) i kontrgambit Greco (1e4 e5 2.Gc4 f5) w debiucie gońca oraz wariant Greco w partii włoskiej (1.e4 e5 2.Sf3 Sc6 3.Gc4 Gc5 c3). Ulubionym debiutem Kalabryjczyka była partia włoska, w której stosował on popularny do dzisiaj wariant nazywany atakiem Greco: 1.e4 e5 2.Sf3 Sc6 3.Gc4 Gc5 4.c3 Sf6 5.d4 e:d4 6.c:d4 Gb4+ 7.Sc3 S:e4 8.0-0.

Gra Kalabryjczyka charakteryzowała się dynamiką, walecznością, szybkim zdobywaniem inicjatywy i oryginalnymi pomysłami w ataku, szczególnie na króla przeciwnika. Ten styl gry, gambitowo-kombinacyjny i pełen fantazji, został nazwany w historii szachów "szkołą włoską". Jej mistrzowie dążyli do jak najszybszego rozwoju figur, aby zaatakować króla rywala, nie przejmując się zbytnio stratami własnych pionków.

Luis Lucena (ok. 1465-ok. 1530) - hiszpański szachista, autor najstarszej drukowanej książki o szachach, licząc te, których egzemplarze przetrwały do dziś. Dwa lata wcześniej niż Lucena, w 1495 r., Francesch Vicent wydrukował w Walencji rzeczywiście pierwszą książkę szachową, ale ostatni jej egzemplarz został zniszczony przez żołnierzy armii napoleońskiej. W teorii szachów spotkać się można z nazwą "pozycja Luceny" - jest to ważne studium w końcówkach wieżowych.

Do dzisiaj partie rozegrane przez Greco przed prawie czterystu laty stanowią świetny materiał dydaktyczny w szkoleniu młodych szachistów. Był to bowiem wielce utalentowany gracz, o niezwykłym zmyśle kombinacyjnym. Także obecnie zmysł kombinacyjny, obok wyczucia pozycji, jest jednym z najważniejszych elementów, na podstawie których ocenia się miarę talentu danego zawodnika.

Po Greco byli także inni mistrzowie gry kombinacyjnej, tacy jak Anderssen, Morphy, Alechin, Tal, Fischer czy Kasparow, ale to on był pierwszym wielkim geniuszem szachowych kombinacji.

W bazie danych Chessgames.com znajduje się 79 partii rozegranych przez Gioachina Greco w latach 1590-1625 - wszystkie przez niego wygrane!

Partie Kalabryjczyka

4
Przykład 1 - Gioachino Greco - NN, 1619; pozycja po 6…Sf6.
1.e4 b6 2.d4 Gb7 3.Gd3 f5 4.e:f5 G:g2 5.Hh5+ g6 6.f:g6 Sf6? (diagram 4) 7.g:h7+! S:h5 8.Gg6#
5a
5b
Przykład 2 - NN - Gioachino Greco, 1620; pozycja po 9.c:d4(5a) oraz pozycja po 12.Kh1 (5b)
1.e4 e5 2.Sf3 Sc6 3.Gc4 Gc5 4.0-0 Sf6 5.We1 0-0 6.c3 He7 7.d4 e:d4 8.e5 Sg4 9.c:d4 (diagram 5a) 9...S:d4 10.S:d4 Hh4 11.Sf3 H:f2+ 12.Kh1 ( diagram 5b) 12…Hg1+ 13.S:g1 (albo 13.W:g1) 13…Sf2#. Jest to mat Beniowskiego czyli mat przez uduszenie.

 

Pierwszy znany opis mata Beniowskiego pochodzi z 1497 r., z podręcznika Luisa Luceny.

6
Przykład 3 - Gioachino Greco - NN, 1620; pozycja po 6…Sd5
1.e4 e6 2.d4 Sf6 3.Gd3 Sc6 4.Sf3 Ge7 5.h4 0-0? 6.e5 Sd5 (diagram 6) 7.G:h7+! (piękne poświęcenie w stylu Greco) 7…K:h7 8.Sg5+ G:g5 9.h:g5+ Kg8 10.Hh5 f5 11.g6 We8 12.Hh8#.
7. Gioachino Greco, 1623

Przykład kompozycji szachowej

W pozycji przedstawionej na diagramie 7 Kalabryjczyk przedstawia temat "złego pionka wieżowego": Czarne zaczynają i remisują.

Rozwiązanie: 1...Wa1+ 2.Wf1 W:f1+ 3.K:f1 Gh3! i czarne oddają w następnym ruchu gońca za pionka g2 lub wymuszają przejście piona na linię h - 4.g:h3 z remisowym zakończeniem.