41 technologii dla Księżyca i Marsa: NASA stawia na sektor prywatny
Dotychczasowa obecność człowieka w przestrzeni kosmicznej opierała się na systemach o ograniczonej żywotności, projektowanych pod kątem konkretnych, krótkotrwałych misji orbitalnych. Głównymi barierami w budowie stałych baz na Srebrnym Globie pozostawały ekstremalne wahania temperatur, brak zasilania podczas trwającej czternaście ziemskich dób nocy księżycowej oraz wszechobecny, silnie ścierny pył zwany regolitem, który niszczy mechanizmy ruchome, uszczelki i panele słoneczne.
NASA, poprzez Dyrekcję Misji Badawczych i Technologicznych (Research and Technology Mission Directorate), ogłosiła wybór 41 propozycji technologicznych, które mają rozwiązać te problemy. Inicjatywa realizowana jest w ramach programu Announcement of Collaboration Opportunity (ACO) 2025. Jak wyjaśnia Greg Stover, dyrektor Advanced Research and Technology Division, współpraca obejmuje 37 amerykańskich przedsiębiorstw. Model partnerstwa publiczno-prywatnego nie opiera się na bezpośrednich dotacjach finansowych. Zamiast tego NASA udostępnia firmom swoje laboratoria, oprogramowanie, specjalistyczną infrastrukturę testową oraz wiedzę inżynierską, co wyceniono na blisko 30 milionów dolarów. Z kolei sektor prywatny wnosi wkład o wartości około 32 milionów dolarów. Program ACO działa od 2015 roku i do tej pory wsparł rozwój ponad 110 technologii, co pozwala na szybszą komercjalizację rozwiązań niezbędnych w misjach Artemis oraz przyszłych lotach na Marsa.
Inżynierowie z Lockheed Martin koncentrują się na problemie deficytu energii w stale zacienionych kraterach (PSR) w okolicach południowego bieguna Księżyca. Opracowują oni modułowy, kompaktowy system zasilania oraz technologię bezprzewodowego przesyłu energii za pomocą laserów światłowodowych. Rozwiązanie to eliminuje konieczność kładzenia kilometrów przewodów w trudnym terenie i pozwala na zasilanie lądowników oraz łazików operujących w całkowitej ciemności, gdzie standardowe panele fotowoltaiczne są bezużyteczne. System uzupełnia kosmiczny mechanizm odprowadzania ciepła, co jest kluczowe dla przetrwania elektroniki w temperaturach spadających poniżej minus 170 stopni Celsjusza.
Równolegle firma Kall Morris Inc. rozwija system Asteria, który wykorzystuje nowatorski, kontrolowany klej adhezyjny do mocowania ładunków w stanie nieważkości. Mechanizm ten umożliwia chwytanie i stabilizowanie obiektów, które nie posiadają fabrycznych punktów dokowania, co ma kluczowe znaczenie przy serwisowaniu satelitów, rozbudowie stacji orbitalnych lub usuwaniu śmieci kosmicznych. Z kolei przedsiębiorstwo Moonprint Solutions zaprojektowało elastyczne osłony ochronne. Dzięki unikalnej strukturze dopasowują się one do skomplikowanych kształtów przegubów robotycznych i przewodów, tworząc barierę dla pyłu księżycowego. Regolit, składający się z ostrych drobinek szkliwa i minerałów, w warunkach próżni staje się silnie elektrostatyczny i przywiera do każdej powierzchni, prowadząc do błyskawicznego zużycia części mechanicznych.
Wdrożenie tych rozwiązań ma na celu obniżenie kosztów operacyjnych i ryzyka misji poprzez zaangażowanie przemysłu komercyjnego w budowę fundamentów gospodarki kosmicznej. Stabilna infrastruktura energetyczna oraz systemy ochrony sprzętu przed agresywnym środowiskiem umożliwią długoterminową obecność ludzi na Księżycu, a zebrane tam doświadczenia zostaną bezpośrednio wykorzystane przy planowaniu pierwszej załogowej wyprawy na Marsa.
Źródła: https://www.nasa.gov/news-release/nasa-identifies-more-than-40-space-technologies-for-collaboration/, https://www.nasa.gov/space-tech-industry-partnerships/, https://www.sciencedaily.com/releases/2026/07/260713084855.htm, https://scitechdaily.com/nasa-unveils-technologies-that-could-build-the-future-of-the-moon-and-mars/, https://www.geekwire.com/2026/nasa-space-frontier-aco/
