Zostań w domu, zamów taniej!
Nie wychodź z domu i zamów online swoje ulubione pisma 20% taniej. Skorzystaj z kodu rabatowego: czytajwdomu

Tygrys z Madrasu

Tygrys z Madrasu
Hinduski szachista Viswanathan Anand (dla swoich fanów "Vishy") był piętnastym niekwestionowanym mistrzem świata, panującym w latach 2007-2013. Był także mistrzem świata FIDE w latach 2000-2002. Przez wielu graczy uważany jest za najlepszego szachistę na świecie w okresie pomiędzy panowaniem Rosjanina Garriego Kasparowa i Norwega Magnusa Carlsena. Cechą charakterystyczną gry Ananda jest bardzo szybkie rozgrywanie partii. Jego wielkie międzynarodowe sukcesy przyczyniły się do wielkiego wzrostu popularności szachów w Indiach. Kraj ten już dziś jest szachową potęgą - wśród sześciu najlepszych zawodników świata do lat 14 aż czworo to reprezentanci Indii.
1. Sześcioletni Anand (fot. chessbase.in)

Madras to dawna nazwa stolicy stanu Tamilnadu (zamieszkałego głównie przez Tamilów), miasta w Indiach na Wybrzeżu Koromandelskim nad Zatoką Bengalską. Jest ono największym ośrodkiem kulturalnym, ekonomicznym i edukacyjnym południowych Indii. W 1996 r. została zmieniona jego nazwa - z Madras na Chennai w języku angielskim, a w języku hindi z Madras na Ćennaj.

Viswanathan Anand urodził się 11 grudnia 1969 r. w mieście Mayiladuthurai w stanie Tamilnadu. Wkrótce potem wraz z rodziną przeniósł się do Madrasu. W szachy nauczyła go grać mama, gdy miał sześć lat (1). Pierwszy wielki sukces na arenie międzynarodowej osiągnął w 1987 r. w Baguio, zdobywając tytuł mistrza świata juniorów.

Tytuł arcymistrza osiągnął w wieku osiemnastu lat, zostając przy okazji pierwszym arcymistrzem z Indii. Dziś kraj ten ma już sześćdziesięciu arcymistrzów, z czego kilku zdobyło ów tytuł znacznie szybciej niż Anand (np. urodzeni w Ćennaj Gukesh D. - w wieku 12 lat, 7 miesięcy i 17 dni, oraz Praggnanandhaa Rameshbabu - mając 12 lat, 10 miesięcy i 13 dni).

Na przełomie lat 1991 i 1992 we włoskiej miejscowości Reggio Emilia rozegrano turniej szachowy z udziałem dziewięciu czołowych zawodników z ZSRR i dwudziestodwuletniego Viswanathana Ananda. Impreza miała XVIII kategorię FIDE i była jedną z najsilniejszych, jakie rozegrano do tamtej pory.

Niespodziewanie dla wszystkich zwyciężył Anand, dla którego była to pierwsza wielka wygrana w starciu ze światową czołówką. Uzyskał wynik rankingowy 2799, zostawiając w pokonanym polu zarówno Anatolija Karpowa, jak i Garriego Kasparowa, zwyciężając tego ostatniego w bezpośrednim pojedynku (czarnymi bierkami).

W 2000 r. Anand zdobył tytuł mistrza świata (2), triumfując w turnieju rozegranym systemem pucharowym wg przepisów FIDE. Pierwsze sześć rund rozegrano w New Delhi, natomiast finał - w Teheranie.

2. Anand odbiera puchar mistrza świata FIDE, Teheran, 2000 (fot. chessentials.com)

W pojedynku z Aleksiejem Szyrowem, Łotyszem mającym hiszpańskie obywatelstwo, Anand po pierwszej remisowej partii triumfował wówczas w trzech kolejnych i wygrał całe spotkanie w stosunku 3½ - ½. Był to trzeci z pięciu turniejów o mistrzostwo świata FIDE rozegranych systemem pucharowym.

3. Viswanathan Anand - Peter Leko w ostatniej decydującej partii turnieju o mistrzostwo świata, Mexico City, 2007 (fot. chessbase.com)
4. Po obronie tytułu mistrza świata, Bonn, 2008 (fot. Georgios Souleidis)

W 2007 r. Anand po raz drugi został mistrzem świata, zwyciężając w rozegranym w Meksyku turnieju z udziałem ośmiu zawodników (3). Jako jedyny nie przegrał w nim partii, wygrał cztery i z wynikiem 9 pkt (z 14 możliwych) wyprzedził Władimira Kramnika oraz Borysa Gelfanda.

W następnych latach Anand (4) bronił z powodzeniem tytułu, pokonując w 2008 r. Rosjanina Kramnika w stosunku 6½ - 4½, w 2010 r. Bułgara Weselina Topałowa 6½ - 5½ i w 2012 r. białoruskiego szachistę reprezentującego Izrael, Borysa Gelfanda 8½ - 7½.

W listopadzie 2013 r., po przegranym 3½ - 6½ meczu w Ćennaj, utracił tytuł na rzecz Magnusa Carlsena.

W 2014 r. zwyciężył w rozegranym w Chanty- Mansyjsku turnieju pretendentów, zdobywając prawo do udziału w meczu o mistrzostwo świata z Carlsenem. W pojedynku tym uległ Norwegowi 4½ - 6½, nie odzyskując tytułu.

Z Polakami za plecami

W sztabie Ananda pracowali dwaj Polacy: Radosław Wojtaszek oraz Grzegorz Gajewski. Wojtaszek w październiku 2008 r. został pierwszym polskim szachistą, który znalazł się wśród współpracowników mistrza świata podczas meczu o tytuł mistrzowski.

Polak i Hindus rozegrali w 2007 r. dwie partie w lidze niemieckiej, zakończone remisami, po których mistrz świata zaprosił Wojtaszka do współpracy w jego przygotowaniach do meczu o tytuł, w 2008 r. w Bonn. Nasz czołowy szachista pełnił także rolę sekundanta Ananda w kolejnych meczach o mistrzostwo świata - w 2010 r. z Topałowem w Sofii, w 2012 r. z Gelfandem oraz w dwóch meczach z Carlsenem (2013, 2014) (5).

5. Anand - Magnus Carlsen, mecz o mistrzostwo świata w 2013 r. (fot. chessib.com)

W 2014 r. do zespołu Ananda dołączył Gajewski. Sekundantami Ananda podczas rozegranego w Soczi meczu o mistrzostwo świata z Carlsenem obok Polaków był pochodzący z Madrasu Krishnan Sasikiran, natomiast w zespole Carlsena znaleźli się jego rodak Jon Ludvig Hammer i Duńczyk Peter Heine Nielsen (kiedyś w sztabie Ananda). Warto wspomnieć, że głównym sędzią meczu w Soczi był kolejny Polak, Andrzej Filipowicz.

Uśmiech króla

Fani Ananda w Indiach nazywają go "Królem umysłu" i uważają za największego sportowca, jakiego kiedykolwiek wydała ojczyzna szachów.

- Anand najlepiej oddaje nie tylko ducha sportu, ale również ducha naszego kraju - powiedział jeden z członków jury, które uznało arcymistrza najlepszym sportowcem Indii w 2007 r.

6. Anand z żoną Aruną i synem Akhilem (fot. chessbase.com)

Warto dodać, że Tygrys z Madrasu jest bardzo lubiany w środowisku szachistów, nie posługuje się niedozwolonymi chwytami wobec rywali, chętnie analizuje z nimi partie (nawet z tymi o wiele słabszymi), słynie z pięknego uśmiechu i uwielbiany jest przez młodych szachistów (6, 7).

7. Vishy Anand gra towarzyską partię ze swoim synem Akhilem (fot. rediff.com)

Najkrótsze rekordy Vishy’ego

Anand jest autorem najkrótszej w historii partii przegranej przez arcymistrza (pomijając oczywiście partie zakończone walkowerem). Mając za przeciwnika w 1988 r., w Biel, Alonso Zapatę, poddał się już po szóstym posunięciu. Festiwal szachowy w Biel to najstarszy i najsilniej obsadzony cykliczny turniej szachowy organizowany w Szwajcarii.

8. Alonso Zapata - Anand, Biel, 1988
9. Anand - Boris Gelfand, Moskwa, 2012

A oto przebieg tej partii: 1.e4 e5 2.Sf3 Sf6 3.S:e5 d6 4.Sf3 S:e4 5.Sc3 Gf5?? 6.He2 0-1 (diagram 8). Anand poddał partię, gdyż zorientował się, że traci figurę po 6…He7 7.Sd5 i nie można 7…He6? ze względu na 8.S:c7+.

Jednocześnie Tygrys z Madrasu wygrał najkrótszą partię w historii mistrzostw świata (pomijając te zakończone walkowerem lub remisem). Była to ósma partia meczu o mistrzostwo świata w 2012 r. Odbyła się 21 maja 2012 r. w Moskwie, a rywalem był Gelfand. Oto jej przebieg:

1.d4 Sf6 2.c4 g6 3.f3 c5 4.d5 d6 5.e4 Gg7 6.Se2 O-O 7.Sec3 Sh5 8.Gg5 Gf6 9.G:f6 e:f6 10.Hd2 f5 11.e:f5 G:f5 12.g4 We8+ 13.Kd1 G:b1 14.W:b1 Hf6 15.g:h5 H:f3+ 16.Kc2 H:h1 17.Hf2 (diagram 9). Gelfand poddał się (10), ponieważ groziło 17…Gd3 ze złapaniem hetmana. Po 17…Sc6 nastąpiłoby 18.d:c6 H:c6 19.Gg2 Hd7 20.Sd5, a po 17...We3 18.H:e3 H:h2+ 19.Ge2.

10. Gelfand poddaje partię po siedemnastym posunięciu Ananda (fot. theweekinchess.com)

Zobacz także:

Królowa szachów: Nona Gaprindaszwili
Mecz o tytuł mistrza świata w szachach w 2020 roku
Café de la Régence - szachowa stolica świata
Patrycja Waszczuk i Alicja Śliwicka mistrzyniami Europy