Szachowy GOAT Magnus Carlsen popularyzuje szachy losowe Fischera

Szachowy GOAT Magnus Carlsen popularyzuje szachy losowe Fischera
Norweski arcymistrz Magnus Carlsen jest obecnie najsilniejszym szachistą na świecie, dominuje na scenie szachowej od ponad 13 lat i uważany jest przez bardzo wielu za najlepszego w historii. Po osiągnięciu wszystkiego w szachach klasycznych (pięciokrotny mistrz świata w szachach klasycznych, pięciokrotny mistrz świata w szachach szybkich, siedmiokrotny mistrz świata w szachach błyskawicznych, lider światowego rankingu szachowego FIDE od 1 lipca 2011) znalazł nową motywację w szachach losowych Fischera, którym niemiecki przedsiębiorca Jan Henric Buettner nadał nazwę Freestyle Chess (czyli szachy w stylu dowolnym).

W lutym 2024 roku w Niemczech Carlsen wygrał inauguracyjny Freestyle GOAT Chess Challenge zorganizowany przez Buettnera, a obaj panowie ogłosili, że zorganizują w 2025 roku cykl turniejów „Freestyle Chess Grand Slam Tour” (wielki szlem szachów w stylu dowolnym), z turniejami na pięciu kontynentach (1). „Zamierzam grać tak często, jak to możliwe”, powiedział Carlsen o nowym cyklu „Nie mogę się już doczekać gry. Myślę, że to świetna innowacja zarówno dla zawodników, jak i fanów”.

Pierwsze mistrzostwa szachów losowych Fischera pod nazwą „Freestyle Chess GOAT Challenge” rozegrane zostały w dniach 9–16 lutego 2024 r. w Weissenhaus Private Nature Luxury Resort, pięciogwiazdkowym ośrodku położonym nad Morzem Bałtyckim ok. 100 km od Hamburga w Niemczech (2). Zamek i majątek o powierzchni 75 hektarów, obejmujący kilka odrestaurowanych zabytkowych budynków i wioskę, należy do Jana Henrica Buettnera, który kupił go w 2005 r. za 7 mln euro i w 2014 r. otworzył tam luksusowy ośrodek wypoczynkowy. Renowacja i przebudowa kosztowała 7,5 mln euro.

2. Miejsce rozgrywek mistrzostw Freestyle Chess GOAT Challenge,
źródło: https://tiny.pl/51wrkcsx

Freestyle Chess GOAT Challenge 2024 w Weissenhaus

W rozgrywkach wzięło udział 8 wybitnych szachistów wytypowanych przez Magnusa Carlsena (3, 4). Z czołowych zawodników w tej formie szachów nie wzięli udziału jedynie arcymistrzowie Hikaru Nakamura, Jan Niepomniaszczi i Wesley So. Zawody rozpoczęły się siedmiorundowym turniejem szachów 960 tempem 25+10, który miał wyłonić pary rozgrywające dwupartiowe mecze systemem pucharowym tempem klasycznym. Kontrola czasu wynosiła w nich 90 minut dla pierwszych 40 ruchów, a następnie 30 minut dla reszty gry. Po 40. ruchu następował 30-sekundowy przyrost za każdy ruch. W przypadku remisu rozstrzygały dwie gry szybkie 15+10, następnie, jeśli było to konieczne, dwie gry błyskawiczne 5+2, a na końcu partia armagedonu. Pula nagród wynosiła 200 000 $, z czego 60 000 $ za pierwsze miejsce.

3. Uczestnicy Freestyle Chess GOAT Challenge,
źródło: https://tiny.pl/51wrkcsx
4. Logo Freestyle Chess GOAT Challenge,
źródło: https://tiny.pl/7vzs16c1

Wyniki turnieju szachów szybkich

Po dwóch dniach wstępnych gier szybkich, które ustaliły kolejność rozstawienia w formacie pucharowym, ósemka zaproszonych graczy zagrała w parach w meczach bezpośrednich rozgrywanych w klasycznym tempie, a w razie potrzeby z dogrywkami w grachszybkich i błyskawicznych (5).

5. Wyniki meczów pucharowych, źródło: https://tiny.pl/z1f3d6gz

Magnus Carlsen umocnił swoją pozycję najlepszego szachisty w szachach 960, wygrywając Freestyle Chess GOAT Challenge 2024, pokonując Fabiano Caruanę 1,5:0,5 w meczu finałowym (6, 7).

6. Magnus Carlsen w zwycięskiej partii z Fabiano Caruaną,
źródło: https://tiny.pl/tyt18hx7
7. Uczestnicy Freestyle Chess GOAT Challenge 2024 oraz główni sponsorzy
i organizatorzy mistrzostw: Jan Buettner i jego żona Holly Buettner,
źródło: https://tiny.pl/cyw1g522

Carlsen kontra Caruana w szachach 960 w Singapurze

W dniach 20–22 listopada 2024 r., na kilka dni przed oficjalnym meczem o tytuł Mistrza Świata FIDE w szachach klasycznych (Ding Liren – Gukesh Dommaraju), Carlsen i Caruana spotkali się w Singapurze na meczu w szachach 960. Zagrali na jachcie, a następnie wewnątrz skarbca, aby oficjalnie zainaugurować trasę Wielkiego Szlema 2025. Wydarzenie to promowało inaugurację turnieju Freestyle Chess Grand Slam Tour 2025 – całorocznego wydarzenia, w którym prezentowana będzie odmiana szachów losowych Fischera.

Pierwsza partia pojedynku rozegrana została na pokładzie 40-metrowego luksusowego jachtu motorowego „SilentWorld” (8). Caruana w debiucie poświęcił pionka za pomocą ekstrawaganckiego 5…g5!?, aby wyprowadzić Carlsena z równowagi. Pomimo odważnej gry Caruany Carlsen wykorzystał kilka krytycznych momentów, jak np. zdobycie pionka na b7. Po serii taktycznych subtelności powstała końcówka dobry skoczek kontra zły goniec, która pokazała zdolność Carlsena do przekształcania przewagi pozycyjnej w decydujące zwycięstwo.

8. Magnus Carlsen – Fabiano Caruana na jachcie „SilentWorld”,
źródło: https://tiny.pl/52m5zh2w

Magnus Carlsen – Fabiano Caruana

Chess960, Freestyle Exhibition Singapore, 21.11.2024, runda 1.

Pozycja początkowa (diagram 9) 1. f4 Sb6 2. Sc3 f5 3. Sb3 Sa6 4. d3 c6 5. Ge3 g5 (diagram 10) 6. f:g5 e5 7. g4 f4 8. G:b6 a:b6 9. H:b6 H:g5 10. Sa5 O-O 11. Ge4 Hh4+ 12. Kd2 He7 13. Gf5 Sc5 14. Se4 Se6 15. G:e6+ H:e6 16. S:b7 G:b7 17. H:b7 Wb8 18. Hc7 W:b2 (lepsze było 18…d5) 19. Wb1 H:a2 20. W:b2 H:b2 21. H:d7 Hb4+ 22. c3 Hb2+ 23. Ke1 Gg7 24. He6+ Kh8 25. Wf3 Hc1+ 26. Kf2 Hh1 27. Wh3 f3 28. e:f3 Wb8 (lepsze było 28…Hd1) 29. g5 Wb2+ 30. Kg3 Hg1+ 31. Kh4 Wb8 32. Sd6 (diagram 11) 1-0.

9. Magnus Carlsen – Fabiano Caruana, pozycja początkowa
10. Magnus Carlsen – Fabiano Caruana, pozycja po 5…g5
11. Magnus Carlsen – Fabiano Caruana, pozycja, w której czarne się poddały

Carlsen po wygraniu pierwszej z dwóch gier z Caruaną w drugiej był zmuszony do maksymalnego wysiłku, aby zapewnić sobie zwycięstwo w klasyfikacji generalnej i uniknąć dogrywki (12). Partię tę  grali wewnątrz Le Freeport, podziemnego skarbca o wysokim poziomie bezpieczeństwa, służącego do przechowywania i eksponowania dzieł sztuki.

12. Fabiano Caruana i Magnus Carlsen w drugiej partii meczu w Singapurze,
źródło: https://tiny.pl/68b4cpzc

Fabiano Caruana – Magnus Carlsen

Chess960, Freestyle Exhibition Singapore, 22.11.2024, runda 2.

Pozycja początkowa (diagram 13) 1. c4 c6 2. d4 d5 3. c5 (białe mogły grać 3. e4, kontrolując centrum) 3…h5 4. h4 Sf6 5. g3 g6 6. Sb3 Sg4 7. Sd3 Gf5 (lepsze było 7…e5 8. f3 e4 9. Sf4 e:f3 10. e:f3 Sh6 z równą pozycją) 8. f3 Sh6 9. Gg5 Sc7 10. O-O-O Se6 11. Gd2 G:d3 12. G:d3 Sf5 13. e3 b6 (pozwala białym na uzyskanie przewagi przestrzeni, lepsze było uproszczenie gry poprzez 13…S:g3 14. Hh3 Sf5 15. G:f5 g:f5 16. W:g8+ H:g8 17. H:f5 Hg6 18. H:g6 f:g6) 14. f4 (diagram 14) 14…Sh6 15. Kb1 Sg4 16. Hf3 Hf6 17. Wc1 b:c5 18. S:c5 S:c5 19. W:c5 e5! (diagram 15), przełamanie wykorzystujące związanie piona f4) 20. d:e5 G:e5 21. Wgc1 G:b2 22. W:c6 Se5 23. W:f6 S:f3 24. K:b2 S:d2 25. Wc7 O-O! 26. f5 Se4 27. G:e4 d:e4 28. f:g6 Wd2+ 29. Kc1 Wd3 30. g:f7+ Kg7 31. Wf4 W:e3 32. g4 h:g4 33. W:g4+ Kf6 34. h5 Wf3 35. W:e4 W:f7 36. W:f7+ K:f7 (diagram 16, powstała teoretycznie remisowa pozycja, ale bardzo trudna do obrony, nawet przez Carlsena) 37. Wa4 Wc3+ 38. Kd2 Wc7 39. Wa6 Kg7 40. Kd3 Kh7 41. a4 Wf7 42. Ke4 Wg7? (należało grać 42...Wb7 43. a5 Wb5 44. W:a7+ Kh8 45. a6 Wb6) 43. Kd5? (wygrywało 43. a5! Wg5 44. W:a7+ Kh8 45. a6) 43…Wf7 44. We6 Wf4? (44...a5) 45. a5 Wf5+ 46. We5 Wf6 47. We7+? (47. Wg5) 47…Kg8 48. W:a7? (48. We6 Wf5+ 49. We5) 48…Wf5+ 49. Kc4 Kh8 (diagram 17, powstała remisowa pozycja, ponieważ biały król nie może schować się przed szachami ze strony czarnej wieży) 50. a6 Wf6 51. Kd4 Wc6 52. Ke4 Wf6 53. Ke5 Wc6 54. Kf5 Wb6 55. Kg5 Wc6 56. Kf5 Wd6 57. Ke5 Wc6 58. Wa8+ Kh7 59. Kd5 Wf6 60. Kc5 Wf5+ 61. Kd6 Wf6+ 62. Ke7 Wc6 63. Wa7 Kh8 64. Kf7 Wb6 65. Ke8 Wd6 66. Wa8 Kh7 67. Ke7 Wc6 68. Ke8 Wd6 69. Ke7 Wc6 70. Kd7 Wf6 71. h6 W:h6 72. Wa7 Kg8 73. Kc7 Wf6 74. Wa8+ Kg7 75. Wf8 W:f8 76. a7 Wf7+ 77. Kb6 W:a7 78. K:a7 1/2-1/2.

13. Fabiano Caruana – Magnus Carlsen, pozycja początkowa
14. Fabiano Caruana – Magnus Carlsen, pozycja po 14…f4
15. Fabiano Caruana – Magnus Carlsen, pozycja po 19…e5
16. Fabiano Caruana – Magnus Carlsen, pozycja po 36…K:f7
17. Fabiano Caruana – Magnus Carlsen, pozycja po 49…Kh8

W listopadzie 2024 r. w Singapurze, założona przez Buettnera i Carlsena, firma Freestyle Chess, organizator turnieju Freestyle Chess Grand Slam Tour, oraz Chess.com, wiodąca na  świecie platforma szachów online poinformowały o  nawiązaniu ścisłej współpracy. Chess.com będzie transmitować Grand Slam Tour i zapewni szeroki zasięg na swojej platformie i kanałach mediów społecznościowych. Ponadto platforma będzie gospodarzem internetowych turniejów kwalifikacyjnych do turniejów Wielkiego Szlema.

GOAT (zapisywane również jako G.O.A.T.) jest to akronim oznaczający, że ktoś jest w jakiejś dziedzinie najlepszy w dziejach i nie ma sobie równych. Jest to skrót od pochodzącego z języka angielskiego wyrażenia „Greatest Of All Time” i przypisywane jest często sportowcom, którzy są legendami danej dyscypliny.

 

dr inż. Jan Sobótka
– nauczyciel akademicki,
licencjonowany instruktor
i sędzia szachowy